کاربرد دستگاه آندوسکوپی در دامپزشکی

برخلاف تصور عموم افراد، دامپزشکان، در رشته های تخصصی مختلفی تحصیل می کنند و مانند بیمارستان های انسانی، دامپزشکی ها هم از بخش های متفاوت تشکیل می شوند. در دامپزشکی ها، برای تشخیص دقیق تر و انجام اقدامات موثرتر از دستگاه های متعددی استفاده می شود که برخی از آنها ممکن است در حوزه های گوناگون کاربری داشته باشند. معمولا در حوزه اقدامات تشخیصی، بخش تصویربرداری و تجهیزاتی که در آن استفاده می شود، اهمیت بسیاری دارند. دستگاه آندوسکوپی دامپزشکی از جمله مهم ترین دستگاه ها در این حوزه محسوب می شود که نه فقط در بخش تصویربرداری به کار می رود، بلکه یکی از مهم ترین تجهیزات در بخش جراحی دامپزشکی هم به شمار می آید. این دستگاه از گذشته تا امروز، در مدل های مختلف ساخته شده و کاربری گسترده آن، به ویژه مدل های جدید دستگاه، باعث شده در تمامی دامپزشکی ها از جمله پرکاربردترین تجهیزات شمرده شود. با توجه به اهمیت دستگاه و نقش پررنگ آن در مراکز، در ادامه این مطلب در آزپت، درباره کاربرد دستگاه آندوسکوپی در دامپزشکی صحبت کرده و انواع آن را معرفی می کنیم.

آندوسکوپی چیست؟

آندوسکوپی در واقع یک روش برای مشاهده و بررسی قسمت های مختلف داخل بدن بیمار است. در این روش یک لوله باریک که قسمت سری آن یک دوربین قرار گرفته، وارد بدن حیوان می شود و از قسمت های مدنظر دامپزشک تصویربرداری می کند. دستگاهی که این کار را انجام می دهد، دستگاه آندوسکوپی است. در طول دو دهه اخیر، استفاده از دستگاه آندوسکوپی در علوم پزشکی و دامپزشکی رواج بیشتری پیدا کرده و مدل های مختلفی از این وسیله ساخته شده است. در مدل های جدیدتر و پیشرفته تر دستگاه آندوسکوپی، علاوه بر تصویربرداری، استفاده از ابزارهای دستی هم رایج تر شده است که امکان نمونه برداری و انجام برخی عمل ها را هم فراهم می کند. استفاده از این دستگاه در برخی مواقع می تواند نیاز به انجام عمل های تهاجمی را از بین ببرد و کمک کند که اقدام درمانی مورد نظر، در زمان کمتر و با راحتی بیشتری انجام شود.

در چه مواقعی از دستگاه آندوسکوپی دامپزشکی استفاده می شود؟

دستگاه آندوسکوپی می تواند برای طیف گسترده ای از حیوانات مورد استفاده قرار بگیرد، از پرندگان تا سگ ها و گربه ها و همچنین دام بزرگ و حیوانات مزرعه، همگی می توانند در گروه بیمارانی قرار بگیرند که می توان در درمان آنها از دستگاه آندوسکوپی استفاده کرد.

در حالت کلی، کاربرد دستگاه آندوسکوپی به سه حوزه تصویربرداری تشخیصی، نمونه برداری و جراحی های کوچک تقسیم می شود.  به کمک این وسیله، دامپزشک می تواند از اندام های مختلف تصویربرداری و نمونه برداری کرده و همچنین در صورت وجود جسم خارجی، آن را از بدن حیوان خارج کند. به صورت دقیق تر می توان کاربرد انواع دستگاه آندوسکوپی دامپزشکی را بر اساس اندام های مختلف بدن بیمار، صورت زیر توضیح داد:

 

دستگاه گوارش

یکی از مهم ترین اقداماتی که به کمک دستگاه آندوسکوپی انجام می شود، بررسی دستگاه گوارش حیوان است.

گاستروسکوپ و آندوسکوپ فوقانی

 انواعی از دستگاه هستند که برای مشاهده معده و مری و تشخیص زخم ها، التهاب ها و تومورهای به وجود آمده در این نواحی استفاده می شوند. به کمک این تجهیزات می توان از ضایعات و بافت های مشکوک نمونه برداری کرد تا دامپزشک به تشخیص دقیق تری دست پیدا کند.

کولونوسکوپ و رکتوسکوپ

برای بررسی انتهای روده بزرگ و رکتوم بدن دام مورد استفاده قرار می گیرند. این تجهیزات، کار نمونه برداری را انجام می دهند و همچنین می توانند جسم خارجی را هم از بدن حیوان بردارند.

دستگاه تنفسی

اندام دیگری که توسط آندوسکوپ های مختلف می تواند مورد بررسی قرار بگیرد، قسمت های مختلف دستگاه تنفسی است.

برونکوسکوپ و رینوسکوپ

برای آندوسکوپی ریه و بینی به کار می روند. به کمک آنها می توان پنومونی را تشخیص داد، انسدادها را بررسی کرد، نمونه برداری را پیش برد و همچنین جسم خارجی را نای بیرون آورد.

دستگاه ادراری و تناسلی

در برخی از گونه های حیوانی، آندوسکوپی از دستگاه تناسلی و سیستم ادراری، اهمیت زیادی در درمان دارد.

سیستوسکوپ و یوتروسکوپ

تجهیزاتی هستند که برای آندوسکوپی دستگاه ادراری به کار می روند.

مفاصل

آرتروسکوپ دستگاهی است که برای آندوسکوپی مفاصل و استخوان استفاده می شود و می تواند نقش مهمی در تشخیص و درمان این بیماری های در حیواناتی مانند سگ ها یا اسب های مسابقه داشته باشد.

جراحی های کوچک

لاپاراسکوپ دستگاهی است که پس از ایجاد یک سوراخ کوچک در بدن دام، برای آندوسکوپی بخش های مختلف شکم و لگن استفاده می شود.

اجزای دستگاه آندوسکوپی

دستگاه آندوسکوپی با وجود کارکردهای مختلفی که دارد، به صورت کلی از چند جز تشکیل شده است که می توان آنها را به صورت زیر معرفی کرد:

• اسکوپ Scope: این بخش از دستگاه، از سه قسمت تشکیل شده است؛ اولین بخش، بدنه اسکوپ است که اهرم های کنترلی روی آن قرار دارد. لوله دستگاه قسمت بعدی این بخش است که در اندازه و با انعطاف پذیری متفاوتی ساخته می شود. قسمت سوم در این بخش، لوله کانکتور است و شامل فیبر نوری، فیبر تصویر و کانال آب و هوا می شود.
• پروسسور اسکوپ Scope Processor: این قسمت از دستگاه آندوسکوپی، نورهای بازتاب شده را پردازش و همچنین رنگ ها را تنظیم می کند.
• منبع نور: امروزه در این بخش از دستگاه برای این که نور کافی، به صورت یکنواخت تابیده شود و منبع نور طول عمر بیشتری هم داشته باشد، معمولا از لامپ های LED استفاده می شود.
• مانیتور یا نمایشگر: تصاویر به دست آمده در این قسمت از دستگاه به نمایش در می آیند. سایز مانیتور و کیفیت تصویر می تواند در دستگاه های مختلف، متفاوت باشد.

انتخاب قطر اسکوپ مناسب برای انواع دام

یکی از مهم ترین مواردی که دامپزشکان برای انتخاب دستگاه آندوسکوپی مناسب برای هر دام باید در نظر بگیرند، قطر اسکوپ است. قطر اسکوپ معمولا براساس نوع دام و اندامی که باید آندوسکوپی شود، انتخاب می گردد. همانطور که گفته شده، لوله های اسکوپ می توانند سخت یا انعطاف پذیر باشند و این موضوع هم نکته دیگری است که باید در نظر گرفته شود. اسکوپ های سخت معمولا قطر بیشتری هم دارند و به همین دلیل معمولا برای دام بزرگ از آنها استفاده می شود. یکی دیگر از مواردی که در انتخاب قطر اسکوپ باید مد نظر قرار داد، هدف آندوسکوپی است؛ باید در نظر گرفت که در این مقطع زمانی قرار است دستگاه کدام یک از فرایندهای، تصویربرداری، نمونه برداری یا خارج کردن جسم خارجی از اندامی را انجام دهد. برای سگ ها و گربه های کوچک اسکوپی با قطر خارجی حدودا 3.2 تا 4 میلی متر پیشنهاد می شود. قطر این قسمت از دستگاه برای سگ های بزرگ می تواند حدود 5.5 تا 6 میلی متر باشد و به همین نسبت برای دام بزرگ هم افزایش پیدا می کند.

نکات مهم در خرید دستگاه آندوسکوپی

خرید دستگاه آندوسکوپی دامپزشکی هم کیفیت کار مرکز دامپزشکی را ارتقا می دهد و هم می تواند نوعی سرمایه گذاری محسوب شود. برای این که در نهایت دستگاه بهتری انتخاب شود، باید برخی نکات را در نظر گرفت:

• همانطور که گفته شد، قطر اسکوپ براساس نوع دام انتخاب می شود، پس پیش از هرچیز باید گروه بیماران هدف را انتخاب کرد.
• میزان بودجه ای که برای خرید این دستگاه می توان در نظر گرفت، باید تعیین شود. این کار کمک می کند بتوان از بین برندهای مختلف، نزدیک ترین گزینه به شرایط موجود را برگزید.
• انعطاف پذیری لوله مورد دیگری است که در زمان خرید باید در نظر گرفته شود. لوله های آندوسکوپ معمولا در دو مدل سخت و انعطاف پذیر ساخته می شوند و هرکدام کاربرد خاص خودشان را دارند.
• توان پردازش و کیفیت تصویر ارائه شده هم نقش بسیار کلیدی در انتخاب دستگاه آندوسکوپی ایفا می کنند. سنسور CMOS با رزولوشن بالا و پردازشگر مدرن کیفیت تشخیص را بهبود می ‌بخشد.
• برخی دستگاه ها امکانات جانبی دیگری دارند که می تواند در انتخاب نهایی تاثیر داشته باشد. امکان اتصال به لپ تاپ، امکان ارسال تصاویر به دستگاه های دیگر و سیستم ضبط و ذخیره تصاویر از جمله ویژگی هایی هستند که در برخی دستگاه ها وجود دارند.

نکات مهم در ضدعفونی و نگهداری از دستگاه آندوسکوپی

بخشی از دستگاه آندوسکوپی وارد بدن بیمار می شود؛ به همین دلیل یکی از مهم ترین نکاتی که در استفاده از آن باید در نظر داشت، تمیز و ضدعفونی کردن دستگاه است.

در قدم اول، آلودگی ها باید در اولین فرصت به کمک برس و تجهیزات مخصوص از دستگاه پاک شوند. تاخیر در این کار باعث می شود، آلاینده ها روی دستگاه خشک شوند و به آن آسیب وارد کنند. پس از آن قسمت های مختلف دستگاه آندوسکوپی باید به کمک مواد ذکر شده توسط شرکت تولیدکننده، ضدعفونی شوند.

یکی دیگر از نکاتی که باید رعایت شود، انجام تست نشت(Leak Test) دستگاه است. نشت داخلی می‌ تواند باعث شود مایعات مختلف به دستگاه وارد شوند و آسیب های جدی ایجاد کنند؛ به همین دلیل این تست هم باید طبق دستورالعمل سازنده، در فواصل زمانی مشخص، انجام شود.

 

جمع بندی

آندوسکوپی دامپزشکی امروزه به‌عنوان یکی از پیشرفته ‌ترین ابزارهای تشخیص و درمان در دامپزشکی ها شناخته می ‌شود. این فناوری با تکیه بر ایجاد امکان مشاهده مستقیم بافت های داخلی بدن، دقت تشخیص دامپزشکان را افزایش می دهد و از طرف دیگر، از آنجا که چندان تهاجمی نیست، استرس کمتر و دوران نقاهت کمتری برای بیمار به همراه خواهد داشت.

دستگاه آندوسکوپی دامپزشکی باید با تکیه بر موارد مختلف از جمله گروه بیماران هدف، گستردگی خدمات کلینیک دامپزشکی و بودجه مشخص، انتخاب شود. در این بین همکاری با مجموعه‌ هایی که تأمین دستگاه‌ های استاندارد، آموزش کاربری و خدمات پس از فروش تخصصی را تضمین می‌کنند، اهمیت دوچندان دارد. شرکت آزپت به عنوان یکی از تامین کنندگان باتجربه تجهیزات دامپزشکی، پیشرفته ترین و معتبرترین دستگاه های آندوسکوپی را ارائه می کند و از زمان مشاوره پیش از خرید، تا خرید دستگاه، تکمیل آموزش پرسنل مورد نظر و با تضمین خدمات پس از فروش در کنار شماست.