راهنمای جامع بهداشت دهان و دندان گربه ها
مراقبت از دهان و دندان در گربه ها
درست مانند ما، گربهها نیز به طور طبیعی در طول زندگی روزمره خود، باکتری ها و بقایای مواد غذایی را روی دندان های خود جمع می کنند. این پوشش چسبنده که پلاک نامیده می شود، یک بیوفیلم پیچیده است که به سطح دندان می چسبد. اگر پلاک به طور منظم برداشته نشود، باعث التهاب لثه می شود که می تواند در طول زمان، عوارض جدی و بیماری های مختلفی برای حیوان ایجاد کند. التهاب لثه می تواند با تمیز کردن کامل دندان ها از بین برود؛ با این حال، جرم های برداشته نشده می توانند به تخریب برگشت ناپذیر بافت های مختلف دهان و دندان ها منجر شوند؛ و علاوه بر آن، در ادامه، مشکلات دهان و دندان ممکن است به بیماری های کلیوی، کبدی، قلبی، دیابت و سایر بیماری های جدی منجر شوند. از آنجایی که 90 درصد گربه ها در طول زندگی خود به بیماری های دهان و دندان یا بیماری های پرودنتال دچار می شوند، پیشگیری از این آنها، برای تمامی حیوانات خانگی حیاتی است. در ادامه این مطلب در آزپت، اطلاعات جامعی درباره بهداشت دهان و دندان گربه ها در اختیار شما قرار خواهیم داد.
بیماری های دهان و دندان و چگونگی تأثیر آن بر گربه ها
گربه ها حیوانات صبوری هستند که در پنهان کردن درد خود مهارت بسیاری دارند. آنها ممکن است از بیماری های مختلفی مثل یک مشکل دردناک در دهان و دندان رنج ببرند، اما به صورت ظاهری واکنشی نشان ندهند. به همین دلیل، والدین آنها باید از سلامت دهان و دندان گربه خود آگاه باشند و دندان های حیوان را تمیز نگه دارند. نظارت و تمیز کردن منظم دندان های گربه، در ویزیت های دوره ای دامپزشکی هم بررسی می شود و رسیدگی به موقع به آن می تواند از درد کشیدن حیوان، عوارض جدی تر و درمان های پرهزینه جلوگیری کند.
دندان های گربه، در دوره تکامل و زندگی در طبیعت، برای کندن و جدا کردن گوشت طراحی شده اند می توانند به راحتی غذا و باکتری ها را به دام بیندازند. ذرات غذای باقی مانده، بزاق و باکتری ها به تشکیل پلاک منجر می شوند که میتواند التهاب لثه را در پی داشته باشد. این وضعیت باعث تورم، قرمزی و درد در امتداد خط لثه خواهدشد. با گذشت زمان، پلاک هایی که روی دندانهای گربه جمع می شوند، به جرم تبدیل شده و بیماری های دردناک پریودنتال را رقم خواهند زد.
چرا تمیز کردن دندان گربه بسیار مهم است؟
اگر بیماری دهان و دندان در گربه ها درمان نشود، در زمان کوتاهی، دندان های گربه تحلیل خواهند رفت. این اتفاق دردناک، در گربه های بالای 5 سال، با درصد بیشتری رخ می دهد؛ با این حال، مرکز سلامت گربه ها در دانشگاه کرنل گزارش می دهد که ۵۰ تا ۹۰ درصد گربه ها تا سن چهار سالگی هم نوعی بیماری پریودنتال را تجربه می کنند. این اتفاق می تواند به این دلیل رخ دهد که بسیاری از والدین گربه ها، به اهمیت مراقبت از دهان و دندان گربه ها آگاه نیستند، یا روش های مراقبت را نمی دانند. از طرف دیگر، بعضی از گربه ها، چندان در مقابل مسواک زدن یا دیگر روش های مراقبت، نرمش نشان نمی دهند.
علائم بیماری های دهان و دندان در گربه
همانطور که گفته شد، گربه ها در پنهان کردن درد بسیار ماهر هستند، بنابراین بیماری های دهانی هم به راحتی قابل تشخیص نیستند. با این وجود، لازم است با علائم مهم این بیماری ها آشنا باشید تا با کنترل این موارد، مشکلات احتمالی را در کوتاه ترین زمان شناسایی کنید:
- تغییر رنگ دندان و جرم قابل مشاهده
- بوی بد دهان
- آبریزش بیش از حد دهان که ممکن است حاوی خون باشد
- کاهش وزن
- مشکل در غذا خوردن یا آهسته غذا خوردن
- لق شدن یا افتادن دندان
- ریشه های نمایان دندان
- خونریزی، تورم یا قرمزی بیش از حد لثه
اگر گربه نشانه هایی از این علائم داشت، در اسرع وقت با دامپزشک خود تماس بگیرید؛ هر چه زودتر مشکل تشخیص داده و درمان شود، به سلامت طولانی مدت گربه هم کمک می کند.
شایع ترین مشکلات دهان و دندان در گربه
مشکلات دهان و دندان در گربه ها معمولا با تجمع پلاک آغاز شده که به مرور به جرم تبدیل می شود. اگر جرم روی دندان باقی بماند، نه تنها گربه ممکن است دندان خود را از دست بدهد، بلکه مستعد عفونت هایی خواهد بود که بر سایر اندام ها هم تأثیر می گذارند. برخی از رایج ترین بیماری های دهان و دندان در گربه، موارد زیر را شامل می شوند:
رسوب و تجمع پلاک
پلاک یک لایه نازک روی دندان و محل زندگی هزاران باکتری است. مقداری از پلاک به طور طبیعی هنگام غذا خوردن یا کشیدن زبان زبر گربه روی دندان از بین می رود، اما بدون مسواک زدن روزانه، به مرور تجمع آن شکل خواهد گرفت. هنگامی که پلاک با جذب مواد معدنی از بزاق و لثه سفت می شود، به آن جرم یا تارتار می گویند. جرم، سطحی ناهموار ایجاد می کند که باکتری های بیماریزا می توانند به آن بچسبند. جرم دندان سطحی زبر دارد که محیطی ایدهآل برای چسبیدن پلاک بیشتر و ایجاد بیماری خواهد بود.
التهاب لثه
التهاب لثه در اثر تجمع پلاک ایجاد می شود و نشانه هایی مثل قرمزی بیش از حد لثه، درد و تورم را به همراه خواهد داشت. این فرآیند زمانی آغاز می گردد که یک لایه نازک پلاک، که حاوی باکتری است، روی دندان ها بماند و در زمان لازم، برداشته نشود. در این حال باکتری ها به عمق بیشتری از خط لثه مهاجرت می کنند، سیستم ایمنی گربه به این باکتری ها واکنش نشان داده و منجر به التهاب خواهد شد. التهاب لثه همچنین با تعدادی از بیماری های عفونی یا سیستمیک، از جمله FeLV، FIV، بیماری شدید کلیوی و دیابت مرتبط است.
پریودنتیت
پریودنتیت یا بیماری پریودنتال، ناشی از پیشرفت پلاک، جرم و التهاب لثه درمان نشده است. برخلاف التهاب لثه، پریودنتیت پس از پیشرفت، قابل برگشت نیست. در پریودنتیت، آسیب بافتی بسیار شدیدتر است و لثه ها، رباط هایی که دندان را به لثه متصل می کنند و استخوان زیرین را تحت تأثیر قرار می دهد. در برخی از گربه ها، بیماری پریودنتال میتواند از سن ۱ سالگی ایجاد شود.
استوماتیت
بعضی از گربه ها ممکن است به التهاب شدید دهانی به نام استوماتیت یا ژنژیواستوماتیت مزمن گربه سانان (FCGS) دچار شوند. استوماتیت یک بیماری پیچیده با علتی ناشناخته است. یک نظریه عنوان می کند که استوماتیت در اثر واکنش نامطلوب بدن گربه به باکتری ها و پلاک های خودشان در دهان ایجاد میشود. این بیماری میتواند دردناک باشد و باعث کاهش قابل توجه کیفیت زندگی گربه شود.
تحلیل رفتن دندان
برخلاف انسان ها، گربه ها دچار پوسیدگی نمی شوند؛ در این حیوانات، تحلیل رفتن دندان از شایع ترین مشکلات است. تحلیل رفتن دندان، فرآیندی است که در آن ساختار دندان از داخل خورده شده و به سمت بیرون و سایر قسمتهای دندان کشیده می شود. زمانی که این مشکل پیشرفت می کند، در نهایت دندان باید کشیده شود.
دندان های شکسته یا ترک خورده، بدشکلی دندان ها و تومورهای دهانی از دیگر بیماری های دهان و دندان در گربه ها هستند که شیوع کمتری دارند.
پیشگیری از بیماری های دهان و دندان در گربه ها
مراقبت از سلامت دهان و دندان گربه شباهت زیادی به مراقبت از دهان و دندان انسان ها دارد. در واقع سه مولفه تغذیه خوب، بهداشت کامل دهان و دندان در خانه و معاینات منظم و حرفهای از دندان از مهم ترین اصول محسوب می شوند.
سالم نگه داشتن دندان ها و لثه های گربه نیاز به یک رژیم غذایی سالم دارد که تمام نیازهای غذایی آنها را برآورده کند. تغذیه مناسب نقش مهمی در تقویت سیستم ایمنی گربه دارد و او را قادر می سازد تا با بیماری ها مبارزه کند. در برخی شرایط ممکن است دامپزشک غذای دندانی را پیشنهاد کند که به طور خاص برای به حداقل رساندن رشد باکتریها و پلاک فرموله شده است. مکمل ها هم نقش مهمی در مبارزه با بیماری های دندانی در گربه ها دارند. در کنار آن، استفاده از دهانشویه هم می تواند از دندان های گربه محافظت کند.
نحوه مراقبت از دندان گربه در خانه
ایجاد و رعایت یک برنامه روزانه بهداشت دهان و دندان گربه ها می تواند به سلامت طولانی مدت دندان ها و لثه او کمک کند. این برنامه بهتر است از 3-4 ماهگی آغاز شو تا تمیز کردن دندان ها به عادتی بدون استرس تبدیل شود؛ هرچند که هیچوقت برای این کار دیر نیست و می توان با صبوری و تمرین، در هر سنی این عادت سازی را انجام داد. سعی کنید با بازی کردن یا هر فعالیت دلچسب دیگری، مسواک زدن را قسمتی طبیعی از برنامه روزانه او تبدیل کنید:
- به آرامی لب های گربه را بلند کنید و با انگشت خود فقط برای چند ثانیه دندان ها و لثه هایش را ماساژ دهید.
- روزهای اول از گربه انتظار زیادی نداشته باشید. ممکن است در ابتدا، فقط به چند دندان برسید. این کار، در آغاز، برای ایجاد اعتماد در گربه انجام می شود.
- بعد از ماساژ دندان و لثه، با مهربانی با او حرف بزنید و یک خوراکی خوشمزه به او بدهید. با این کار، تحمل گربه را نسبت به این تجربه بالا برده و کمک می کنید تحمل او افزایش یابد.
- هنگامی که گربه به ماساژ لثه هایش عادت کرد، می توانید به تدریج یک مسواک نرم با مشورت دامپزشک تهیه و مقداری خمیردندان مخصوص گربه را امتحان کنید.
- برای این که گربه به طعم خمیردندان عادت کند می توانید کمی از آن را روی انگشت بزنید تا اول از آن امتحان کند. پس از آن، استفاده از مسواک را به تدریج مانند ماساژ دندان و لثه شروع کنید.
نکات مهم در مسواک زدن گربه ها
یکی از مهم ترین مواردی که باید در نظر داشت این است که عادت کردن به مسواک زدن برای گربه ها زمان بر است. خلق و خوی حیوان خانگی، نقش مهمی در موفقیت در این عادت سازی دارد. در این شرایط لازم است که خودتان رفتاری آرام و در عین حال منعطف داشته باشید.
تمیز کردن دندان های گربه را می توان به روش های مختلفی انجام داد. برخی از سرپرستان گربه از مسواک انگشتی استفاده می کنند در حالی که بعضی دیگر، ژل دندان یا حتی گاز استریل را به کار می برند.
هنگامی که شروع به مسواک زدن دندانهای گربه میکنید، حتماً روی خط لثه تمرکز کنید اما مراقب باشید که گربه خود را تحریک نکنید.
اگر گربه در زمان تمیز کردن دندان ها احساس استرس یا نگرانی کند، ممکن است با خراشیدن یا گاز گرفتن پاسخ دهد. اگر مسواک زدن دندان های گربه برای شما چالش برانگیز است، می توانید با مشورت با دامپزشک، از گزینه های جایگزین مانند افزودنی های پاک کننده پلاک در آب آشامیدنی، اسباببازی های جویدنی مخصوص یا خوراکی های خوشمزه مخصوص دندان استفاده کنید.
نکته مهمی که باید رعایت کنید، انجام معاینات روتین دامپزشکی است. دامپزشک سلامت دهان و دندان گربه را ارزیابی می کند، در صورت لزوم عکس برداری با اشعه ایکس انجام داده و جرمگیری می کند.
بهداشت دهان و دندان در گربه ها بخشی جدایی ناپذیر از مراقبت های پیشگیرانه و سلامت عمومی آن ها به شمار می رود. این کار کیفیت زندگی و حتی طول عمر گربه را افزایش خواهد داد.
