چکاپ دوره ای حیوانات خانگی چند وقت یکبار باید انجام شود؟

چکاپ دوره ای حیوانات خانگی

سلامتی مهم ترین دارایی تمامی موجودات زنده، به ویژه حیوانات و انسان هاست. در هر سنی و در تمامی دوران زندگی، تلاش برای حفظ سلامتی، از حیاتی ترین اقداماتی است که باید صورت گیرد. زمانی که مسئولیت سرپرستی حیوانات خانگی را قبول می کنیم، علاوه بر سلامتی خودمان باید حفظ سلامت پت هم در اولویت های ابتدایی زندگی ما قرار بگیرد. در سنین مختلف، براساس گونه، نژاد و شرایط هر حیوان، ممکن است بیماری های مختلفی سلامت او را تهدید کند؛ بسیاری از این بیماری ها می توانند بدون علامت واضحی بروز کنند و از آنجایی که حیوانات قدرت گفت‌وگو با ما را ندارند، ممکن است زمانی به بیماری ها پی ببریم که برای درمان آن دیر شده باشد. به همین دلیل، چکاپ های دوره ای حیوانات تحت نظر دامپزشک انجام می شود تا بتوان در زمان های مقرر، وضعیت سلامت حیوان را بررسی کرد. با توجه به اهمیت این موضوع، یکی از پرتکرارترین سوالاتی که برای والدین حیوانات خانگی پیش می آید، این است که چکاپ دوره ای حیوانات چند وقت یک بار باید انجام شود؟ در ادامه این مطلب در آزپت، به این سوال پاسخ داده و مطرح می کنیم که در این چکاپ ها چه معایناتی انجام می شود.

اهمیت چکاپ دوره ای دامپزشکی

برخی از سرپرستان حیوانات خانگی، به ویژه با پایان دوره واکسیناسیون، تا زمانی که نشانه بارزی در حیوان مشاهده نکنند، مراجعه به دامپزشک را جدی نمی گیرند. اما چکاپ دامپزشکی از چند جهت اهمیت دارد:

پیگیری برنامه واکسیناسیون حیوانات خانگی

مهم ترین دلیلی که حیوانات خانگی، به ویژه در سنین پایین باید به دامپزشکی مراجعه کنند، تکمیل دوره تزریق واکسن های ضروری است. سگ ها و گربه ها ممکن است به بیماری های مختلفی از جمله بیماری های ویروسی دچار شوند که تزریق واکسن می تواند از این اتفاق جلوگیری کند.

تعیین برنامه تغذیه و آموزش رفتاری حیوانات

امروزه، اطلاعات بسیاری در زمینه تغذیه و آموزش های رفتاری برای حیوانات خانگی وجود دارد که سرپرستان آنها می توانند به آن دسترسی پیدا کنند؛ با این حال، هر حیوانی شرایط مخصوص به خود را دارد که ایجاب می کند، دامپزشک برمبنای آن، اطلاعات و راهنمایی های شخصی سازی شده را به والدین پت ارائه کند. وزن غیرطبیعی، مشکلات خورد و خوراک، مشکلات تنفسی، اختلال در خواب حیوان و ناهنجاری های رفتاری از جمله مهم ترین مسائلی هستند که دامپزشک باید در جریان آنها قرار گرفته و بهترین راه اصلاح و درمان را پیشنهاد کند.

تشخیص زودهنگام بیماری ها

یکی دیگر از مهم ترین دلایلی که اهمیت چکاپ های دوره ای را بیشتر می کند، تشخیص زودهنگام بسیاری از بیماری هاست. بیماری های زیادی حتی در انسان ها، ممکن است بدون نشانه بارزی شروع شده و پیشرفت کنند، در حیوانات به ویژه، به دلیل نبود امکان ارتباط کلامی با والدین خود، حتی در صورت وجود درد یا نشانه های دیگر، این موضوع بیان نمی شود و در صورت عدم رسیدگی، بیماری ممکن است به مراحل خطرناکی برسد.  دیابت، بیماری های قلبی، بیماری های هورمونی و غدد و مشکلات کلیوی از جمله رایج ترین مسائلی هستند که در چکاپ های دوره ای بررسی و تشخیص داده می شوند.

زمان چکاپ دوره ای حیوانات خانگی

مهم ترین نکته ای که درباره زمان مراجعه به دامپزشکی باید به آن توجه کرد، نظر دامپزشک است. حیوانات براساس گونه، نژاد، سن، شرایط فردی و حتی محیطی، ممکن است به درمان و بررسی های مخصوصی نیاز داشته باشند که دامپزشک آن زا به سرپرستان اطلاع می دهد. اگر موضوع فردی و متفاوتی وجود نداشته باشد، زمانبندی مراجعه به دامپزشک را می توان به صورت زیر در نظر گرفت:

بچه گربه ها و توله سگ ها

این زمان از تولد تا 6 ماهگی در نظر گرفته می شود، از حدود هفته 2 تا 4 پس از تولد، حیوان به ویژه سگ ها و گربه ها باید تحت نظر دامپزشک قرار بگیرند که براساس شرایط و میزان رشد آنها، روند واکسیناسیون آغاز شود. در این دوران، در معاینات، بررسی کامل فیزیکی حیوان و نحوه رشد او، اندازه گیری وزن، بررسی روند تغذیه و برنامه ریزی برای مقابله با انگل های داخلی و خارجی انجام می شود و دامپزشک درباره نحوه و میزان تغذیه حیوان، آموزش دستشویی و برخی رفتارهای اجتماعی، توصیه های ضروری را در اختیار سرپرستان حیوان قرار می دهد. در این زمان، در صورت لزوم برخی آزمایش ها مانند آزمایش ادرار و مدفوع و معاینات دندانپزشکی هم ممکن است در نظر گرفته شود.

حیوانات بالغ

حیوانات از حدود 6 ماهگی تا 1 سالگی، کم‌کم به بلوغ می رسند و تا حدود 7 سالگی، بالغ و جوان محسوب می شوند. در این سال ها، معاینات سالانه اهمیت بسیاری دارد که البته برخی دامپزشکان، به ویژه در کشورهایی که پروتکل های سختگیرانه تری دارند، تاکید می کنند که این معاینات هر 6 ماه یکبار صورت گیرند. در این سن، در کنار بررسی وضعیت کلی بدن، معاینات پوست، دهان و دندان انجام شده و آزمایش های کلی مثل آزمایش خون و ادرار گرفته می شود. حیوانات با هر نژادی، ممکن است به صورت ژنتیکی مستعد ابتلا به برخی بیماری ها باشند. برای مثال، در برخی نژادهای گربه، بیماری های قلبی شیوع بیشتری دارند. این مشکلات هم در معاینات دامپزشکی مد نظر قرار می گیرند تا بتوان در صورت وجود، به سرعت به آنها رسیدگی کرد. از زمانی که حیوان بالغ می شود، با مشورت با دامپزشک، برنامه ریزی برای عقیم سازی هم مد نظر قرار می گیرد.

حیوانات سالمند

سن سالمندی در نظر برخی دامپزشکان، برای سگ ها و گربه ها، کمی تفاوت دارد. سگ ها معمولا از حدود 7-8 سال به بالا و گربه ها از 8-9 سالگی به بعد در گروه حیواناتی قرار می گیرند که از سن جوانی خود عبور کرده اند. در این دوره از زندگی، به توصیه دامپزشکان، مهم است که حیوان هر 6 ماه تحت معاینه و بررسی فیزیکی قرار بگیرد. در مواردی که متخصص لازم بداند، مدت زمان معاینات به هر 3 ماه کاهش پیدا می کند و در آن بیماری های مزمن، مشکلات مربوط به بالا رفتن سن، عملکرد قلب، کلیه و کبد، فشار خون و وضعیت استخوان ها و مفاصل مورد بررسی قرار می گیرد. CBC، آزمایش تیروئید به ویژه برای گربه ها، آزمایش ادرار، سنجش فشار خون، رادیوگرافی یا اکوی قلب از جمله مهم ترین آزمایش هایی هستند که در این دوران گرفته می شوند.

در چکاپ دوره ای حیوانات خانگی چه تجهیزاتی استفاده می شود؟

همانطور که گفته شد، در معاینات حیوانات، آزمایش ها و بررسی های مختلفی صورت می گیرد که برای رسیدن به تشخیص دقیق تر، وجود برخی از تجهیزات دامپزشکی در آنها ضروری است:

استتوسکوپ یا گوشی معاینه

یکی از پرکاربردترین و مهم ترین وسایلی که هر دامپزشک از دوران دانشجویی به آن نیاز دارد، گوشی معاینه است. استتوسکوپ برای معاینه قلب، ریه و اندام های شکمی حیوان مورد استفاده قرار می گیرد و وجودش در تمامی معاینات ضروری است. معمولا برای بسیاری از حیوانات به ویژه دام کوچک، می توان از همان گوشی که برای معاینه انسان ها استفاده می شود، بهره برد؛ اما برای معاینه دام بزرگ گوشی های مخصوصی ساخته می شود که معمولا چست پیس بزرگ تر و لوله بلندتر دارد تا کیفیت صدا افت پیدا نکند.

تجهیزات سنجشی

پیش تر اشاره شد که در معاینه حیوانات، برخی پارامترهای فیزیکی هربار سنجیده می شوند. فشار خون، دمای بدن و وزن حیوان از جمله مهم ترین مولفه ها در این زمینه هستند که به کمک فشارسنج دام، تب سنج و ترازوی دامپزشکی می توان آنها را اندازه گرفت. در این گروه از تجهیزات، پالس اکسیمتر هم قرار می گیرد که بیشتر در شرایط اورژانسی به کار می رود.

ست معاینه

این ست معمولا تجهیزاتی مانند اتوسکوپ و افتالموسکوپ را در بر می گیرد. اتوسکوپ دستگاهی برای بررسی گوش و افتالموسکوپ وسیله ای مخصوص برای معاینه چشم حیوان است. از آنجایی که هر دوی این دستگاه ها، یک سری با عدسی های مخصوص و منبع نور دارند، در ست های معاینه، گاهی یک دسته وجود دارد که سری هر دو دستگاه را می توان روی آن قرار داد.

ابزار معاینه پوست حیوانات

یکی دیگر از معایناتی که برای بسیاری از حیوانات انجام می شود، بررسی وضعیت پوست حیوان است. برای این کار تجهیزاتی مانند لامپ وود و درماتوسکوپ به کار می روند.

ابزار دندانپزشکی

جرمگیر یا کویترون و یونیت دندانپزشکی مهم ترین ابزاری هستند که در معاینات دندانپزشکی دام استفاده می شوند. بیماری های دهان و دندان حیوانات، به همان ناحیه محدود نمی شوند و می توانند سلامت عمومی حیوان را به خطر بیندازند. به همین دلیل اقدامات درمانی در این زمینه، اهمیت بسیاری دارند.

تجهیزات آزمایشگاهی

 از سنین ابتدایی تا پیری، هربار ممکن است آزمایش های مختلفی برای کنترل وضعیت حیوان انجام شود. این آزمایش ها معمولا در آزمایشگاه و به کمک تجهیزاتی مانند میکروسکوپ، سل کانتر و اتوآنالایزر بررسی می شوند.

نقش سرپرستان حیوانات خانگی در معاینات دامپزشکی

تا اینجا به نقش مهم دامپزشک در بررسی سلامت حیوان اشاره کردیم؛ با این حال، والدین پت ها هم سهم مهمی در تشخیص بیماری ها دارند. در زمان انجام معاینات، دامپزشک اطلاعات تکمیلی را از سرپرستان حیوان کسب می کند. تغییر در میزان اشتها، الگوی خواب، خلق و خو و رفتار حیوان از جمله مهم ترین اطلاعاتی هستند که باید توسط والدین گزارش شوند و می توانند نقش مهمی در تشخیص مشکلات داشته باشند.

چه زمانی باید فورا به دامپزشکی مراجعه کرد؟

زمانبدی های مشخص برای ویزیت دامپزشکی در حالتی صدق می کند که مشکل خاصی، سلامت حیوان را تهدید نکند. اما لازم است سرپرستان حیوانات بدانند که با دیدن برخی علائم و آسیب ها، باید بدون اتلاف وقت به دامپزشکی مراجعه کرد:

• مشکلات تنفسی مانند نفس کشیدن سریع یا سخت و همراه با صدای غیر عادی
• مسمومیت با مواد سمی اعم از داروهای غیرمجاز، گیاهان خطرناک یا مواد شوینده
• مشکلات گوارشی مانند اسهال و استفراغ شدید و مداوم یا همراه با خون
• آسیب های استخوانی مانند شکستگی یا ضربه به سر
• نشانه های عصبی مانند لرز، تشنج یا عدم تعادل
• ناتوانی در ادرار
• ناتوانی در زایمان برای حیوانات باردار

از جمله مهم ترین مواردی هستند که نشان می دهند حیوان باید سریعا تحت معاینه بالینی و درمان تخصصی قرار بگیرد.

جمع بندی

چکاپ دوره ‌ای حیوانات خانگی را نباید یک اقدام اختیاری یا وسواس گونه و یا وابسته به زمان واکسیناسیون در نظر گرفت؛ باید دانست که این معاینات منظم ستون اصلی مراقبت پیشگیرانه هستند. همانطور که پیش از این هم ذکر شد، زمان دقیق برای معاینه هر حیوان، بسته به شرایط او، باید توسط دامپزشک مشخص شود؛ با این حال شناخت از زمانبندی های عمومی کمک می کند که سرپرست حیوان، تسلط بیشتری به امور مربوط به نگهداری از او پیدا کند. روند سلامت حیوان، زمانی به بهترین شکل طی می شود که والد، با شناخت علائم هشدار دهنده بیماری ها و در تعامل مستمر با دامپزشک، به یک برنامه‌ شخصی ‌سازی ‌شده و دقیق برسد. این رویه هم سلامت حیوان خانگی را تضمین می ‌کند و هم زمینه ساز آرامش بیشتر سرپرستان او خواهد شد.