تشخیص بارداری سگ ها؛ روش های خانگی و تجهیزات تخصصی
بارداری حیوانات خانگی
نگهداری از حیوانات خانگی، مسیری دلچسب و در عین حال مهم و حساس است که دوره ها و اتفاقات بسیاری را شامل می شود. اگر حیوان از کودکی در کنار ما زندگی کند، از همان روزها تا بلوغ، بزرگسالی و پیری او را شاهد خواهیم بود. یکی از مهم ترین مراحلی که بسیاری از حیوانات، حتی حیوانات خانگی ممکن است از آن عبور کنند، دوران بارداری خواهد بود. سگ ها و گربه ها، به دلیل محبوبیت زیادی که بین علاقه مندان به حیوانات دارند، معمولا حتی زمانی که به عنوان حیوان خانگی نگهداری می شوند، باردار می شوند و ممکن است بچه های متعددی داشته باشند. به دلیل وجود نژادهای مختلف و متفاوت در بین سگ ها، احتمال این که والدین حیوان بخواهند سگ حداقل یک بار باردار شود، بیشتر است. به همین دلیل والدین مسئولیت پذیر باید درباره بارداری و زایمان سگ، اطلاعات دقیق و به روزی داشته باشند تا هم مادر و هم توله های سگ به سلامت این دوران را پشت سر بگذارند. با توجه به اهمیت این موضوع، در ادامه این مطلب در آزپت، درباره تشخیص بارداری سگ ها صحبت و روش های خانگی و تجهیزات تخصصی تشخیص بارداری را معرفی می کنیم.
بارداری سگ چقدر طول می کشد؟
پیش از پرداختن به نشانه های بارداری سگ، بهتر است اطلاعاتی از تقویم و زمان بندی بارداری سگ ها داشته باشیم. بارداری سگ ها به صورت متوسط، حدودا 9 هفته، برابر با 60 تا 67 روز طول می کشد. با توجه به این که سگ ها، بر اساس نژاد و شرایطی که دارند، ممکن است بین 6 تا 18 ماهگی بالغ شوند، از همین زمان هم احتمال بارداری آنها وجود دارد. با این وجود، والدینی که تصمیم دارند موقعیتی فراهم کنند که سگشان باردار شود، بهتر است این کار را بعد از 18 ماهگی حیوان انجام دهند که رشد سگ کامل شده باشد و این مسیر با توانایی و سلامت بیشتری طی شود.
علائم بارداری در سگ ها
از همان روزهای ابتدای بارداری، در رفتار و بدن حیوان تغییراتی رخ می دهد که می تواند به عنوان نشانه های بارداری سگ در نظر گرفته شود. البته که روش های خانگی تشخیص بارداری در سگ ها به اندازه تست ها و معاینات تخصصی قابل اطمینان نیستند، اما برای والدین حیوان بسیار مفیدند چون به آنها کمک می کنند که در مدت زمان کمتری برای بررسی بالینی، به دامپزشک مراجعه کنند. برخی از نشانه های بارداری سگ ها را می توان به صورت زیر عنوان کرد:
تغییر در اشتها
در روزها و حتی هفته های ابتدای بارداری، اکثر سگ ها، تغییراتی در میزان اشتها تجربه می کنند. بیشتر سگ ها، در این ایام، به ویژه ساعات ابتدایی صبح، بی اشتها می شوند و ممکن است حالت تهوع داشته باشند. در این مدت، زمانی که متوجه شدید، سگ اشتها ندارد، بهتر است به اصرار به او غذا ندهید. اما از طرف دیگر، با توجه به این که تغذیه سگ در بارداری باید کامل و مغذی باشد، می توانید با برخی بازی ها یا استفاده از غذاهای مورد علاقه حیوان، اشتهای او را تحریک کنید. این سگ ها معمولا به مرور، به اشتهای قبلی خود و حتی بیشتر از آن، بر می گردند. برخی دیگر از سگ ها، در طرف مقابل قرار دارند و ممکن است از همان روزهای ابتدایی اشتهای بیشتری داشته باشند.
تغییرات رفتاری
تغییرات خلقی و رفتاری ها هم از دیگر نشانه هایی است که می تواند سرپرستان سگ را به باردار بودن حیوان مشکوک کند. بسیاری از سگ ها، در اوایل بارداری رفتارهایی متفاوت با عادات همیشگی خود نشان می دهند؛ مثلا سگ های اجتماعی که علاقه به وقت گذراندن با اعضای خانواده داشتند، حالا تنهایی و انزوا را بیشتر ترجیح می دهند. از طرف دیگر، برخی دیگر از سگ ها، که مستقل تر بودند، در دوران بارداری، به وقت گذارندن و حتی تماس فیزیکی با والدین خود، علاقه بیشتری نشان می دهند.
کاهش انرژی و فعالیت
بسیاری از سگ ها، در ابتدای بارداری، به دلیل تغییرات هورمونی، نسبت به میزان فعالیت همیشگی خود، زودتر خسته می شوند. به همین دلیل با دیدن این تغییر هم می توانید به باردار بودن حیوان شک کنید.
تغییر در پستان
یکی از نشانه هایی که ممکن است 3 تا 4 هفته پس از بارداری در سگ ها قابل مشاهده باشد، بزرگ تر و تیره تر شدن نوک پستان حیوان است. در این مدت جریان خون بیشتری در این ناحیه وجود دارد و باعث می شود به ویژه پستان هایی که به پاهای حیوان نزدیک تر هستند، تیره تر به نظر بیایند.
افزایش وزن و بزرگ تر شدن شکم
با گذشت چند هفته، حدود 4 تا 6 هفته پس از آغاز بارداری، شکم حیوان بزرگ تر و به نسبت وزن طبیعی خود، قابل مشاهده تر می شود. از آنجایی که سگ های مختلف، وزن و درصد چربی متفاوتی دارند، وزن آنها در فواصل زمانی مشخص، در طول بارداری باید اندازه گیری و ثبت شود.
بروز رفتارهای مادرانه
هرچه به زایمان سگ نزدیک تر می شود، حیوان رفتارهای لانه گزینی نشان می دهد. در این روزها، ممکن است سگ پتو جمع کند، جایی را بکند و نسبت به تماس حساس تر باشد. در این ایام بهتر است از رویارویی حیوان با انسان ها یا حیوانات غریبه جلوگیری کنید.
ترشحات واژینال
در طول بارداری، سگ ممکن است ترشحات واژینال را به صورت گذرا تجربه کند. اگر این ترشحات عفونی، بدبو یا با رنگ غیرطبیعی مثلا سبزرنگ بودند، باید سریع به دامپزشک مراجعه کنید چون ممکن است نشانه ای از مشکلات جدی تر و سقط جنین باشد.
روش های معاینه تخصصی بارداری سگ
زمانی که به بارداری سگ مشکوک شدید، باید در اسرع وقت برای معاینات بالینی تکمیلی، حیوان را تحت معاینه دامپزشک قرار دهید. معاینات در این خصوص هم معاینات دستی و بالینی ساده و هم بررسی با تجهیزات دامپزشکی را شامل می شود.
در معاینات دستی، لمس شکم یا Abdominal Palpation یکی از روش های رایج است. این معاینه را می توان در روز 28 تا 35 پس از تلقیح انجام داد. در این زمان، با لمس شکم می توان برآمدگی های کوچک را حس کرد. بعد از حدود روز 35–38، این ساک ها معمولا بزرگ تر و تعدادشان بهتر و دقیق تر مشخص می شود. این روش زمانی مطمئن تر است که به وسیله دامپزشک انجام شود. لمس شکم ممکن است در سگ هایی که مضطرب هستند یا اضافه وزن دارند، نتیجه دقیق را منعکس نکند یا حتی جنین و ساک حاملگی با توده های مامایی یا کیست تخمدان اشتباه گرفته شوند.
تست های هورمونی و کیت های سریع هم از مهم ترین و دقیق ترین روش هایی هستند که می توانند باردار بودن یا نبودن حیوان را نشان دهند. دامپزشکان معمولا در همان ویزیت اولیه از این تست و کیت ها استفاده می کنند. یکی از تست های هورمونی، بررسی میزان هورمون ریلکسین است که توسط جفت تولید می شود. این هورمون معمولا در روزهای 21 تا 25 بارداری قابل تشخیص است و از این زمان می توان این آزمایش را انجام داد. این آزمایش، سریع و ارزان است و معمولا احتمال بروز نتیجه مثبت کاذب در آن بسیار نادر است.
مهم ترین و اصلی ترین روش برای تشخیص بارداری سگ ها در کلینیک های دامپزشکی، استفاده از روش های تصویربرداری است. در این شرایط، دستگاه سونوگرافی دامپزشکی رایج ترین و مهم ترین وسیله محسوب می شود. سونوگرافی شکمی می تواند از 20 تا 25 روز بعد از تلقیح، بارداری را نشان دهد. در برخی منابع عنوان شده است که از روز بیستویکم، جنین ها قابل مشاهده هستند و از روز بیستوپنجم می توان ضربان قلب جنین را تشخیص داد. استفاده از دستگاه سونوگرافی بدون درد و غیرتهاجمی است، ریسک تشعشع ندارد و به سرعت و راحتی انجام می شود. این دستگاه کمک می کند که دامپزشک بتواند علاوه بر وجود یا عدم وجود بارداری، تعداد جنین ها، ضربان قلب آنها، رشد و سن تقریبی جنین ها و همچنین مشکلاتی مانند وجود جنین مرده یا مایع اضافی را بررسی کند.
مراقبت از سگ باردار
به سلامت گذراندن دوران بارداری، مستلزم مراقبت های دقیق در خانه، در کنار ویزیت های دامپزشکی است. یکی از مهم ترین مواردی که باید در طول بارداری بیشتر مورد توجه قرار بگیرد، رژیم غذایی سگ است. تغذیه سگ در این دوران باید سرشار از مواد مغذی، پروتئین ها، ویتامین ها، فیبر و مواد معدنی باشد. در مواقعی که سگ احساس بی اشتهایی می کند به ویژه در دوران پایانی بارداری که جنین ها بیشتر رشد کرده اند، باید از غذاهایی با حجم کمتر اما با کیفیت تر، پرکالری تر و با مواد مغذی بیشتر استفاده کرد تا در مقدار کم، نیاز حیوان براورده شود. یکی از نکاتی که در این زمینه باید در نظر داشت، این است که آب تازه همواره باید در اختیار حیوان گذاشته شود.
وزن حیوان در این دوران باید به صورت مرتب کنترل گردد؛ درست است که در حال طبیعی هم وزن حیوان باردار، بالا می رود، اما اضافه وزن بیشتر از حالت طبیعی ممکن است به سلامت حیوان آسیب زده و زایمان را با مشکل مواجه شود.
علاوه بر موارد گفته شده، محیط آرام و بدون استرس هم از دیگر عوامل بسیار مهم و تاثیرگذار در سلامت سگ مادر و جنین های اوست. بارداری سگ، به معنای استراحت مطلق حیوان نیست؛ سگ باردار باید به صورت روزانه فعالیت ملایم و مناسب با شرایط خود داشته باشد، با این حال بازی های پرتحرک، پریدن های شدید، دویدن سنگین و ورزش های پرریسک می توانند حیوان را در معرض خطر قرار دهند. از حدود هفته ششم می توان محل زایمان سگ را در قالب یک کارتون پوشیده شده با پتو، یا لانه ای مخصوص، در جایی آرام، گرم و به دور از رفتوآمد آماده کرد تا سگ به مرور به آن عادت کند.
بهتر است بدانیم که تشخیص بارداری سگ ها ممکن است با بررسی تغییرات فیزیکی و رفتاری حیوان آغاز شود اما حتما باید با آزمایش های هورمونی، تست های مخصوص و بررسی به وسیله دستگاه سونوگرافی، مورد تایید قرار بگیرد. والدین سگ باید بدانند که علائم خانگی، هرچند مفید، هرگز جایگزین ارزیابی دامپزشکی نیست و برای جلوگیری از تصمیم گیری های اشتباه، مراجعه به دامپزشک بهترین تصمیم است. بارداری در سگ ها زمانی به بهترین شکل مدیریت می شود که والدین حیوان هم به نشانه های اولیه توجه داشته باشند و هم در زمان مناسب از ابزارهای تشخیص حرفه ای استفاده کنند.
